Rtanj je planina koja se nalazi u istočnoj Srbiji, oko 200 km jugoistočno od Beograda, nadomak Boljevca. Pripada Karpatskim planinama, a najviši vrh Šiljak (1565 m) predstavlja prirodni fenomen kraškog reljefa. Specifičan raspored stena kraškog reljefa nije uticao samo na biljni pokrivač, na vode i izvore Rtnja, već i na njegov oblik. Pa ako pogledamo na Rtanj sa severa ili juga, on nam se ukazuje kao dugačak greben u obliku trapeza, dok je dole širok i masivan, gore se sužava u uzani ivičasti zid.

Rtanj spada u karpatsko-balkanske planine, naglo se diže iz ravnice i završava skoro pravilnom kupom, pa mnogi veruju da je i Rtanj piramida slična onima u susednoj Bosni. Rtanj je u podnožju uglavnom sastavljen od peščara i stena, a u višim delovima od krečnjaka. Sa južne strane padovi su blagi i prema podnožju se prostire visoravan koja se lagano spušta ka Soko Banji. Na severnoj strani Rtanj je izrazito odsečen sa oštrim grebenom pri vrhu. Na istočnom kraju grebena, uzdiže se glavni vrh Šiljak. Severna strana planine prekrivena je šumama i pašnjacima, obrasla autohtonim biljnim vrstama i obiluje izvorima pitke vode. U Ovom delu se nalazi i lovište koje se prostire na 6368 ha. Najčešća lovna divljač su srne i divlje svinje.

Dominantni vrhovi planine Rtanj, kao stepenasta-planinska formu, su:

• Šiljak, kao centralna piramida,
• Kusak, kao obli kupasti završetak zaobljenog grebena
• Vrh Baba, kao elipsoidna, Pozicija ovih vrhova formira sa još jednom tačkom jednakostranični trougao, u čijem centru je Šiljak, pod kojim se nalazi trostrana piramida sa istom orijentisanošću stranama sveta, kao i njegova trouglasta osnova. Ivice ove trostrane piramide, sa svojim odnosom uglova i stranicama, ovu planinu svrstale u kategoriju sedam svetskih čuda, kao remek delo prirode.

Severoistočno na oko 30 m od najvišeg vrha Rtnja (1.565 m), nalazi se plitka Jama na Šiljku, koja se pruža pravcem zapad—istok, u dužini od 7 km. Dubin jame je 9 m. Odozgo je zatvorena klastičnim naslagama, drobinom i manjim krečnjačkim blokovima.

U periodu od 27. septembra 2010. do 1. oktobra 2010. godine izvršeno je raščišćavanje klastičnih naslaga na jami, na vrhu Šiljak, jer postoji verovatnoća da je ovo jedan od najdubljih speleoloških objekata u krasu Srbije. Iz nepristupačnog i po bezbednosti speleologa rizičnog dela jame, sistemom ručnog čekrka, izvađeno je pet kubika stena, sipara i zemlje. Trenutna dubina jame iznosi oko 13m.

Istorija Rtnja se vezuje za priču o bogatoj jevrejskoj porodici Minh koja je posedovala paraćinsku fabriku štofova, a kasnije i rtanjski rudnik kamenog uglja. Julius Minh izvršio je samoubistvo pod nerazjašnjenim okolnostima, a supruga Greta sa Juliusovom braćom preuzela je rukovođenje rudnikom. Za sećanje na svog muža, Greta je sagradila crkvicu-kapelu na vrhu planine Rtanj. Crkvu je gradilo 1.000 radnika, a osvećena je 1936. godine.

Specijalni rezervat prirode „Rtanj„

Upravljanje SRP „Rtanj“ ostvaruje se preko Šumskih gazdinstva „Niš“ iz Niša i „Timočke šume“ iz Boljevca.

Specijalni rezervat prirode „Rtanj“ obuhvata istoimeni planinski masiv u istočnoj Srbiji, odnosno predstavlja specifičan reljef sa kupastim vrhom Šiljak i vrlo strmim padinama, kraškim reljefom sa dubokim jamama i različitim oblicima krasa.

Zaštićeno područje administrativno pripada opštinama Sokobanja i Boljevac.

Prema Uredbi o proglašenju Specijalni rezervat prirode „Rtanj“ stavljen je pod zaštitu kako bi se: očuvali unutrašnji kotlinski baseni (krivovirski, bogovinsko-sumrakovački i sokobanjski basen), kao i tektonski horst Rtnja sa delom Gole planine i površi južne padine Rtnja prema Konstadinovici; očuvao morfostrukturni reljef (planinski greben Kusak-Golemi vrh (1405 m) sa krečnjačkom piramidom Šiljkom (1570 m)); očuvale najstarije stene u okviru starijeg paleozoika, sedimenti silura i devona, serija dolomita i dolomitičnih krečnjaka; očuvalo 14 speleoloških objekata (dve pećine, deset jama, dva objekta odgovaraju jamsko-pećinskom tipu) i značajnije hidrogeološke pojave (Mirovsko vrelo, Lukovsko vrelo, vrelo Mrljiš, Ilinsko vrelo i druga manja); očuvale šumske zajednice reliktnog karaktera (mešovita šumska zajednica jele i bukve), termofilne šume i šibljaci hrastovog pojasa, mezofilne bukove i bukovo-jelove šume, sladunovo-cerove šume i razvijene vegetacije šibljaka; očuvala fitocenoza Ceterachi-Ramondetum serbicae, endemična vrsta ljubičice (Viola grisebachiana) sa kamenikom (Saxifraga paniculata), kao i kserofilni tipovi zeljaste vegetacije (pašnjaci, livade i kamenjari), vlasulja (Festuca valesiaca) i edifikatorska vrsta stenoendemična rtanjska metvica (Nepetartanjensis); očuvalo 644 taksona iz grupe vaskularnih biljaka, taksoni svrstani u 72 familije viših biljaka.